Pokaż/ukryj menu »

Strona Główna / Drewniane Mazowsze / Małużyn [25]

Położenie. Wieś w gm. Glinojeck, 52°44'53.72"N, 20°24'59.78"E. Historia. Kościół p.w. Zwiastowania NMP. Pierwszy kościół w Malużynie powstał równocześnie z erekcją parafii, jednak spłonął przed 1470 r. W niedługim czasie na jego miejscu wystawiono nowy obiekt i być może właśnie z tego okresu pochodzi zachowane do dzisiaj murowane prezbiterium. Wizytacja przeprowadzona w 1599 r. informuje już o kościele pw. św. Wojciecha, posiadającym murowane prezbiterium, do którego dostawiono drewnianą nawę. Około 1640 r. świątynia została rozbudowana kosztem Piotra Malużyńskiego - wówczas m.in. powstała murowana zakrystia i połączony z nią skarbczyk. Część drewniana po ponad stu latach musiała już być w złym stanie, skoro w wizytacji z 1775 r. znajduje się m.in. wzmianka, że "ściana od północy mocno ruinie podpada". Nic więc dziwnego, że w 1780 r. do prezbiterium dobudowano kolejną drewnianą nawę, która przetrwała do naszych czasów. Drewniana nawa konstrukcji zrębowej, wzniesiona na rzucie prostokąta, z zewnątrz została oszalowana i wzmocniona lisicami. Natomiast murowane z cegły prezbiterium, do którego w późniejszym okresie od zachodu dostawiono nawę, zamknięte jest ścianą prostą z przyporami w narożach. Do prezbiterium od północy dobudowana jest murowana zakrystia połączona ze skarbczykiem (zapewne z 1. poł. XVII w.), przy nawie od południa znajduje się dostawiona drewniana kruchta boczna, poprzedzona późniejszym gankiem. Nad nawą i prezbiterium znajdują się oddzielne dachy dwuspadowe, nad zakrystią daszek pulpitowy, nad kruchtą daszek dwuspadowy. Wszystkie pokryte są od niedawna blachą (wcześniej gontem). Nad całością góruje, umieszczona w końcowej części nawy, czworoboczna wieżyczka na sygnaturkę z 2. poł. XIX w. Po wejściu do kościoła możemy przeżyć niewielki szok, bo do wnętrza dostajemy się przez część drewnianą, a naszym oczom ukazuje się murowane wnętrze. Wszystko za sprawą tynkowanych wewnątrz ścian, wspólnego dla obu części stropu z profilowanymi gzymsami i murowanego prezbiterium. W tej części znajduje się: • Wczesnobarokowy ołtarz główny z 1. poł. XVIII w., w którego polu głównym umieszczony jest obraz "Zwiastowanie NMP" oraz zasłaniający go obraz "Chrystus w Ogrójcu" (oba pochodzą z XIX w.). W górnej części ołtarza znajduje się obraz przedstawiający św. Wojciecha wpływającego do Prus. • Usytuowana przy ścianie północnej wczesnobarokowa ambona datowana na 1. poł. XVII w. W części drewnianej kościoła znajdują się: • Neogotyckim ołtarz boczny lewy z barokową rzeźba Chrystusa Ukrzyżowanego (XVII-XVIII w.) i z obrazem "Św. Hubert" na zasłonie. • W prawym ołtarzu bocznym - obraz "Matka Boża Częstochowska". • W nawie od zachodu znajduje się chór muzyczny, wsparty na dwóch słupach, z organami 6-głosowymi, wykonanymi w 1900 r. w warszawskiej firmie Jana Szymańskiego. • W podziemiach części murowanej kościoła spoczywają dawni właściciele Malużyna, a świadectwem tego jest m.in. znajdująca się w prezbiterium tablica marmurowa, poświęcona zmarłej w 1649 r. Franciszce Święcickiej. W Chrześcijaństwie orientowanie kościołów symbolizowało Chrystusa, który rozproszył mroki ziemi i dał ludziom możliwość życia wiecznego. Kościół w Malużynie należy do najstarszych na Mazowszu. Świątynia ma ciekawą i rzadko spotykaną konstrukcję - jest drewniano-murowana. Prezbiterium swoim stylem nawiązuje do budowli ciechanowskiej fary i kościoła św. Tekli. Pozwala to sądzić, że murowaną część kościoła budowali majstrzy krzyżaccy bądź ludzie przez nich przyuczeni. Wyraźnie widać (choćby po portalu do zakrystii), że pracowali tu majstrzy cechowi, a nie jacyś partacze. Kościół niegdyś wyglądał trochę inaczej, bowiem drewniana nawa posiadała boczne kaplice. W 1640 roku, ze względu na zniszczenia przebudowano drewnianą część kościoła. Wówczas zmieniono otwory okienne i usunięto boczne kaplice, wtedy kościół przybrał obecną formę. Po tak kapitalnej przebudowie odbyła się ponowna konsekracja w 1649 roku, której dokonał biskup Wojciech Tolibowski. Z tego okresu pochodzi ołtarz główny i ambona. W XVIII wieku dobudowano do kościoła zakrystię i skarbczyk oraz południową kruchtę, czyli boczne wejście do świątyni . Drewniana nawa ma konstrukcję zrębową- wykonana jest z masywnych bali drewnianych ułożonych poziomo, z zewnątrz jest oszalowana. Takie budowle są już rzadkością, można je spotkać najczęściej w skansenach lub regionach o bogatych tradycjach ciesielskich np. na Podhalu, Kurpiach czy terenach Karpackich. Stropy świątyni są płaskie. Podwaliny kościoła zbudowane są z drewna dębowego, zaś reszta z drewna sosnowego. Fundamenty zbudowano z polnych kamieni. Cała drewniana konstrukcja po zakończonej budowie, była zabezpieczona przed szkodnikami wodą z wapnem, dzięki temu drewno zachowało się w doskonałym stanie. Warto wiedzieć, że w obecnej konstrukcji dachu znajduje się część dawnych belek stropowych pokrytych polichromią, najprawdopodobniej pochodzących z sufitów wykonanych w 1640 roku. We wnętrzu ściany nawy rozdzielone są drewnianymi słupami- tzw. pilastrami, ponad którymi wznosi się bogato profilowany, wielostrefowy gzyms z ząbkowaniami. Podobny gzyms możemy zobaczyć w prezbiterium. To charakterystyczne zdobienie ścian wewnętrznych zostało wykonane w 1853 roku, wtedy zbudowano także wieżę na kościele. Ciekawym faktem jest to, że nawet bitwa w Malużynie podczas powstania listopadowego (1831) nie przyniosła świątyni uszczerbku, a przecież wtedy spłonęła prawie cała wieś. Na południowy-zachód od kościoła stoi drewniana dzwonnica, pochodząca z 1655 r., wzniesiona na planie zbliżonym do kwadratu (5,50 x 5,60 m). Jej konstrukcję stanowią drewniane słupy, które wzmocniono ryglami i zastrzałami. Ściany z zewnątrz są oszalowane, w górnej części z każdej strony znajdują się po dwa otwory głosowe. Całość wieńczy dach namiotowy, pokryty gontem, a na każdej z jego połaci umieszczone jest jedno "wole oczko". Należy przypomnieć, że ta właśnie dzwonnica jest najstarszym takim obiektem na Mazowszu, a wspomniane "wole oczka" (czyli niewielkie otwory umieszczane w dachu, w celu dodatkowego oświetlenia np. strychu), występują tylko w tym jednym miejscu.
rysunek strona
rysunek strona
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - dzwonnica drewniana
Małużyn - dzwonnica drewniana
Małużyn - dzwonnica drewniana
Małużyn - dzwonnica drewniana
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - dzwonnica drewniana
Małużyn - dzwonnica drewniana
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - dzwonnica drewniana
Małużyn - dzwonnica drewniana
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - dzwonnica drewniana
Małużyn - dzwonnica drewniana
Małużyn - kościół drewniano-murowany
Małużyn - kościół drewniano-murowany